In dit artikel lees je het volledige verslag van deze themamiddag op 18 september 2025. Ook meedenken? Neem contact op met Hannah Sorgedrager (h.sorgedrager@tudelft.nl).

Nog onvoldoende onderzocht

Nirul Ramkisor (ministerie van VRO) en Hannah Sorgedrager (The Green Village, VPdelta) benadrukten het belang van klimaatadaptatie op gebouwniveau. Ze lichtten toe hoe het KlimaatKwartier, proeftuin op The Green Village, zich richt op het testen en opschalen van innovaties die gebouwen klimaatadaptief maken. Ook bespraken ze hoe regionale en landelijke afspraken zoals het Convenant Klimaatadaptief Bouwen Zuid-Holland, de TO-juli eis en de Landelijke maatlat voor een groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving richting geven aan klimaatadaptief bouwen. De richtlijn voor warmtewerende gevels werd geschrapt uit de landelijke maatlat vanwege de versmalling van de maatlat naar gebiedsinrichting, de verwachte hoge uitvoeringskosten van de maatregel en de beperkte kennis over het effect ervan.

De rol van gevels in het reguleren van binnen- en buitentemperatuur is tot op heden onvoldoende onderzocht, zeker in relatie tot biobased bouwen. Daarom werd de oproep gedaan aan aanwezigen om hun expertise te delen, kennishiaten aan te pakken, en zo bij te dragen aan een solide beleidsbasis die bij kan dragen aan het klimaatadaptief maken van onze gebouwen en omgeving.

De gevel bleef achter

Tijdens zijn minicollege schetste Frank Schnater (TU Delft) hoe de gevel historisch gezien een ondergeschikte rol heeft gespeeld in de verduurzaming van gebouwen. In de jaren waarin energieprestatie en circulariteit centraal stonden, lag de focus vooral op installaties en het materiaalgebruik in het skelet van een gebouw. De gevel bleef daarbij achter, mede doordat deze relatief weinig bijdraagt aan indicatoren zoals de MilieuPrestatie Gebouwen (MPG). Pas recent, met de opkomst van klimaatadaptatie en biobased bouwen, groeit de aandacht voor de gevel als schakel tussen binnen- en buitentemperatuur.

Stellingen en mythes

Noortje Alders (ISSO) benadrukte het belang van een integrale en duurzame aanpak wanneer het gaat over de rol van de gevel in klimaatadaptatie, zoals beschreven in het ISSO-rapport Integraal Ontwerpen voor Zomercomfort. Centraal stond het concept van 'lagen van koeling', waarbij de gevel een cruciale rol speelt als laag 2 in de interactie tussen laag 1; een koele omgeving, en laag 3; het weren en verwijderen van warmte uit een gebouw. Voorbeelden zijn de groene gevel (die verkoeling en isolatie biedt), te openen ramen (voor natuurlijke ventilatie), en zonwerende elementen zoals buitenzonwering en zonwerende beglazing. De stellingen en ‘mythes’ die werden aangehaald, benadrukten dat ontwerpkeuzes in de gevel directe invloed hebben op comfort, energiegebruik en gezondheid. Kortom: de gevel is geen passief onderdeel, maar een actieve schakel in het creëren van een gezond en koel binnenklimaat.

De toekomst van duurzame bouw en innovatie

Tijdens het panelgesprek gingen Mijke Rood (Kraaijvanger Architects), Eric Verheijen (Strotec), Naud van der Padt (Leafy) en Noortje Alders (ISSO) in gesprek over de toekomst van duurzame bouw en innovatie. Mijke benadrukte dat duurzaamheid niet alleen bij het ontwerp begint, maar vraagt om bredere kennisdeling en een fundamentele verandering in rollen binnen het bouwproces. Een goed ontwerp kan immers verloren gaan als de uitvoering uit gewoonte of budgettaire redenen alsnog conventioneel gebeurt. Ze pleitte voor slimmer bouwen, betere samenwerking en het integreren van duurzaamheid in de businesscase, ondersteund door data.

Betrouwbare cijfers

Eric sloot zich hierbij aan en wees op het belang van betrouwbare cijfers voor de acceptatie van biobased materialen, zoals het prefab gevelsysteem van Strotec met stro en hout. Hoewel hij overtuigd is van de werking, ziet hij dat praktijkdata essentieel zijn voor bredere toepassing – een punt dat ook door Mijke en Noortje werd onderstreept.

Natuurinclusief

Naud bracht het belang van natuurinclusief bouwen naar voren en vroeg hoe esthetiek en functionaliteit van groene gevels beter kunnen samengaan. Mijke gaf aan dat producten vanaf het begin moeten aansluiten bij de wensen van stakeholders, zodat ontwerpers ze goed kunnen integreren.

foto's Robert Kroonen

Inspiratietour over The Green Village

Na het panelgesprek gingen de deelnemers uiteen in groepen en kregen ze een inspiratietour over The Green Village. Onderweg kwamen ze verschillende ondernemers en hun (gevel)innovaties tegen.

Bovengrondse regenwateropslag en groene wand – Rainwater Wall

Biobased gevelpaneel – NPSP

Circulaire vleermuiskast Omnis – Faunest en Omlab

Kalkhennepgevel – Tom Boom

Modulaire groene gevel – Leafy

Kleigrond stenen – Stadsgrond

Zonwerend en transparant videoscherm – VideowindoW

Warmtewingevel van Aldowa

Vijf praktijkgerichte casussen

Vijf groepen werkten vervolgens aan concrete vraagstukken rondom het klimaatadaptief maken van gebouwen. Ze onderzochten groene gevels, dampopen biobased gevels en energieleverende gevels, maar ook de invloed van de inrichting van de openbare ruimte op het binnenklimaat van woningen en hoe duurzame ambities geborgd kunnen worden in ontwerp en uitvoering.

Naud van der Padt (founder Leafy): “De gesprekken hebben geleid tot concrete vervolgstappen met gemeenten, de bouwsector en partners. Dat helpt ons om onze groene gevels sneller en breder toe te passen in de gebouwde omgeving.”

Rick van Horssen (Project engineer Aldowa): “De casus heeft geholpen anders te kijken naar hoe we duurzame projecten aanpakken en we zijn aan de hand van de uitkomsten meteen aan de slag gegaan met het opzetten van een andere verkoopstrategie en projectaanpak voor deze projecten, waarbij we kijken naar de behoeften van alle betrokken partijen in het begintraject van een project.”

Op The Green Village lees je de uitgewerkte casussen